LogoMENSITIVA
Gdy giganci upadali - największe bankructwa

Gdy giganci upadali - największe bankructwa

5 min czytania
Adam Kwiatkowski

Kiedy imperia finansowe upadają, drży cały świat. Od Enronu po Lehman Brothers, od General Motors po Washington Mutual – największe bankructwa w historii to nie tylko liczby, ale przestrogi, które na zawsze zmieniły gospodarkę i sposób myślenia o ryzyku. Ich konsekwencje sięgają daleko poza rynki finansowe, wpływając na życie milionów ludzi i kształtując regulacje prawne na całym świecie.

1000009297.jpgObraz: Enron Complex, Wikimedia Commons

Spis treści:

  1. 1. Enron – początek ery korporacyjnych upadków

  2. 2. WorldCom – telekomunikacyjny kolos na glinianych nogach

  3. 3. Lehman Brothers – domino, które uruchomiło globalny kryzys

  4. 4. Washington Mutual – największy upadek banku w historii USA

  5. 5. General Motors – upadek giganta przemysłu motoryzacyjnego

  6. 6. Inne spektakularne bankructwa

Bankructwo to nie tylko koniec działalności firmy – to zjawisko społeczne, gospodarcze i polityczne, które może wstrząsnąć całym światem. Historia zna wiele spektakularnych przypadków upadków finansowych gigantów, których upadek pociągnął za sobą miliony inwestorów, pracowników i klientów. Oto sześć najbardziej znaczących bankructw w historii nowoczesnej gospodarki.

Enron – początek ery korporacyjnych upadków

Upadek Enronu w grudniu 2001 roku był jednym z największych skandali finansowych XX wieku. Spółka energetyczna z Houston, uznawana za ikonę innowacji, stosowała kreatywną księgowość opartą na metodzie mark-to-market, która pozwalała ukrywać ogromne długi i zawyżać zyski. Gdy prawda wyszła na jaw, wartość akcji spadła z 90 do poniżej 1 dolara, a 20 000 pracowników straciło oszczędności życia.

Śledztwo ujawniło złożony system spółek specjalnego przeznaczenia (SPV), które służyły do przenoszenia długów poza bilans. Skandal doprowadził do uchwalenia ustawy Sarbanes–Oxley (2002), która na zawsze zmieniła zasady raportowania finansowego w USA.

WorldCom – telekomunikacyjny kolos na glinianych nogach

WorldCom, drugi co do wielkości operator telekomunikacyjny w USA, upadł w lipcu 2002 roku. Firma zawyżała swoje przychody o ponad 11 miliardów dolarów, ukrywając straty i manipulując kosztami operacyjnymi. Po ujawnieniu oszustwa prezes Bernard Ebbers został skazany na 25 lat więzienia.

Z aktywami rzędu 103 miliardów USD, WorldCom był wówczas największym bankructwem korporacyjnym w historii USA, prześcigając Enron. Dopiero w 2008 roku rekord ten został pobity przez Lehman Brothers.

1000009292.jpgObraz: Lehman Brothers, Wikimedia Commons

Lehman Brothers – domino, które uruchomiło globalny kryzys

Lehman Brothers, założony w 1850 roku bank inwestycyjny, ogłosił bankructwo 15 września 2008 roku, posiadając 639 miliardów USD aktywów. To największe bankructwo w sektorze finansowym w historii. Przyczyną była ekspozycja na toksyczne papiery hipoteczne (tzw. subprime mortgages) i zbyt duże ryzyko lewarowania.

Upadek Lehman Brothers stał się symbolem globalnego kryzysu finansowego, który zapoczątkował falę paniki i recesję na całym świecie. Bank nie otrzymał rządowej pomocy, w przeciwieństwie do innych instytucji, co pogłębiło efekt domina. Lehman Brothers pozostaje największym upadkiem w sektorze finansowym, jednak pod względem całkowitej wartości aktywów przemysłowych jego wynik został później przewyższony przez General Motors.

1000009293.jpgObraz: Washington Mutual, Wikimedia Commons

Washington Mutual – największy upadek banku w historii USA

25 września 2008 roku Federalna Korporacja Ubezpieczeń Depozytów (FDIC) przejęła Washington Mutual, który wówczas posiadał aktywa o wartości ok. 328 miliardów USD. To największy upadek banku komercyjnego w historii USA. JPMorgan Chase przejął jego depozyty i oddziały za 1,9 miliarda USD, kwotę symboliczną w porównaniu do faktycznej wartości banku.

Przyczyną upadku WaMu była ogromna ekspozycja na kredyty hipoteczne o wysokim ryzyku oraz utrata płynności po fali wycofywania depozytów przez klientów. Wydarzenie to pogłębiło chaos finansowy w czasie kryzysu 2008 roku.

1000009295.jpgObraz: General Motors, Wikimedia Commons

General Motors – upadek giganta przemysłu motoryzacyjnego

1 czerwca 2009 roku General Motors, jedna z ikon amerykańskiego przemysłu motoryzacyjnego, ogłosił upadłość w trybie Chapter 11. Firma posiadała 82,3 miliarda USD aktywów przy 172,8 miliarda USD zobowiązań, co uczyniło to największym bankructwem w historii sektora motoryzacyjnego. Rząd USA interweniował w ramach programu ratunkowego TARP, obejmując 60% udziałów spółki, co pozwoliło na utrzymanie działalności i rozpoczęcie restrukturyzacji.

W ramach głębokiej restrukturyzacji zlikwidowano marki Pontiac, Saturn i Hummer, a koncern skupił się na wzmocnieniu najbardziej rentownych linii produktów. GM wprowadził nowe modele samochodów, zoptymalizował koszty produkcji i poprawił strukturę finansową. W 2010 roku firma powróciła na giełdę jako nowy podmiot, kontynuując działalność już w bardziej zrównoważonej i stabilnej formie.

1000009296.jpgZdjęcie: Daewoo Building, Wikimedia Commons

Inne spektakularne bankructwa

Na liście największych bankructw warto wspomnieć także o:

  • • Conseco (2002) – z długiem przekraczającym 60 mld USD, był to jeden z największych upadków w sektorze ubezpieczeniowym,

    • • Chrysler (2009) – uratowany dzięki wsparciu rządu USA i inwestycji Fiata,

    • • Daewoo (1999) – południowokoreański konglomerat, którego długi sięgnęły 80 mld USD w wyniku azjatyckiego kryzysu finansowego.

Każdy z tych przypadków pokazuje, że żadne imperium – niezależnie od branży czy kraju – nie jest odporne na błędy zarządzania, nadmierne ryzyko i brak transparentności.

Źródła:

  1. 1. Amadeo, Kimberly. „The Collapse of Lehman Brothers: A Case Study.” Investopedia. Updated December 9, 2024. Accessed October 16, 2025. https://www.investopedia.com/articles/economics/09/lehman-brothers-collapse.asp.

  2. 2. Constable, Simon. „How the Enron Scandal Changed American Business Forever.” TIME. December 2, 2021. Accessed October 16, 2025. https://time.com/6125253/enron-scandal-changed-american-business-forever/.

  3. 3. Bakkar, Yassine. „Why did Lehman Brothers fail?” Economics Observatory. September 28, 2023. Accessed October 16, 2025. https://www.economicsobservatory.com/why-did-lehman-brothers-fail.

  4. 4. „Enron scandal at-a-glance” BBC News. December 13, 2001. Accessed October 16, 2025. http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1780075.stm.

  5. 5. Kaplan, Robert S., and David Kiron. „Accounting Fraud at WorldCom.” Case. Harvard Business School, April 2004 (revised September 2007). Accessed October 16, 2025. https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=31127.

  6. 6. „Status of Washington Mutual Bank Receivership.” Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC). Accessed October 16, 2025. https://www.fdic.gov/bank-failures/status-washington-mutual-bank-receivership.

  7. 7. Goolsbee, Austan D., and Alan B. Krueger. „A Retrospective Look at Rescuing and Restructuring General Motors and Chrysler.” Journal of Economic Perspectives 29, no. 2 (Spring 2015). Accessed October 16, 2025. https://doi.org/10.1257/jep.29.2.3.