Nadia Murad – od piekła niewoli do walki o prawdę i sprawiedliwość
Katarzyna Nowak
Miała 21 lat, gdy bojownicy Państwa Islamskiego zaatakowali jej wioskę, zabili część jej rodziny, a ją samą uprowadzili. Przez miesiące była więziona i wykorzystywana, ale zamiast zniknąć w ciszy, zdecydowała się opowiedzieć światu o tym, co spotkało ją i tysiące innych kobiet.
Obraz: Wikimedia Commons
Spis treści:
1. Zniszczony świat – atak ISIS i życie w niewoli
2. Ucieczka i decyzja, która zmieniła wszystko
3. Głos ocalałej – walka o sprawiedliwość na arenie międzynarodowej
Historia Nadii Murad to opowieść o cierpieniu, którego nie da się cofnąć, ale które można przekuć w działanie. Urodzona w jazydzkiej społeczności w północnym Iraku, stała się jedną z tysięcy kobiet porwanych przez ekstremistów w 2014 roku. Jej los mógł pozostać jedną z wielu anonimowych tragedii — jednak po ucieczce zdecydowała się mówić. Z czasem jej świadectwo wybrzmiało na całym świecie, prowadząc ją aż do mównicy Organizacja Narodów Zjednoczonych i czyniąc symbolem walki o prawa ofiar przemocy seksualnej w konfliktach zbrojnych.
Zniszczony świat – atak ISIS i życie w niewoli
W sierpniu 2014 roku bojownicy Państwo Islamskie zaatakowali region Sindżar w północnym Iraku, zamieszkany przez jazydów. Mężczyźni byli masowo mordowani, a kobiety i dzieci uprowadzane. Wśród nich znalazła się Nadia Murad, która straciła wielu członków swojej rodziny.
Po porwaniu została przewieziona do Mosulu, gdzie trafiła do niewoli jako jedna z tysięcy kobiet. Była wielokrotnie sprzedawana, więziona i poddawana przemocy seksualnej, traktowana jak własność. Przez kolejne miesiące żyła w ciągłym strachu, pozbawiona jakiejkolwiek kontroli nad własnym losem. Jej doświadczenie nie było wyjątkiem, lecz częścią systemowego wykorzystywania kobiet przez ISIS.
Ucieczka i decyzja, która zmieniła wszystko
Po kilku miesiącach niewoli Nadia Murad wykorzystała moment nieuwagi swojego oprawcy i uciekła z domu w Mosulu, w którym była przetrzymywana. Drzwi nie były zamknięte, co stworzyło rzadką okazję do ucieczki, z której natychmiast skorzystała. Błąkając się po nieznanej okolicy, trafiła do domu przypadkowej rodziny muzułmańskiej. To właśnie oni, ryzykując własnym życiem, udzielili jej schronienia i pomogli skontaktować się z osobami, które mogły ją wyprowadzić z miasta.
Dzięki ich pomocy przedostała się poza tereny kontrolowane przez Państwo Islamskie i dotarła do bezpieczniejszego regionu. Stamtąd trafiła do obozu dla uchodźców, a później do Niemiec w ramach programu wsparcia dla ocalałych Jazydów. To właśnie wtedy podjęła decyzję, że nie będzie milczeć i zacznie mówić o tym, co przeżyła.
Głos ocalałej – walka o sprawiedliwość na arenie międzynarodowej
Nadia Murad szybko stała się jednym z najważniejszych świadków zbrodni popełnionych przez Państwo Islamskie. Już w 2015 roku wystąpiła przed Organizacja Narodów Zjednoczonych, opowiadając o losie jazydzkich kobiet. Jej słowa zwróciły uwagę świata na skalę przemocy seksualnej wykorzystywanej jako narzędzie wojny.
Z czasem jej działalność nabrała międzynarodowego wymiaru i przekształciła się w realne działania na rzecz ofiar. Spotykała się z przywódcami państw, apelując o uznanie zbrodni ISIS za ludobójstwo i o ściganie sprawców. Zaangażowała się także w inicjatywy wspierające ocalałych oraz odbudowę zniszczonych społeczności jazydzkich. Stała się symbolem odwagi, ale też konkretnych zmian, o które nieustannie zabiegała.
W 2018 roku została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla za walkę z przemocą seksualną w konfliktach zbrojnych. Nagroda nie zamknęła jej historii, lecz jeszcze bardziej wzmocniła jej głos na arenie międzynarodowej. Do dziś pozostaje rzeczniczką tych, którzy sami nie mogą mówić.
Źródła:
1. Murad, Nadia. The Last Girl: My Story of Captivity, and My Fight Against the Islamic State. New York: Tim Duggan Books, 2017.
2. Nadia’s Initiative. „Nadia Murad.” https://www.nadiasinitiative.org/nadia-murad
3. Nobel Prize Outreach. „Nadia Murad – Facts.” Accessed April https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2018/murad/facts/
4. Nobel Prize Outreach. „The Nobel Peace Prize 2018.” https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2018/summary/